Uniwersytet Wrocławski

Wydział Nauk Społecznych

Instytut Filozofii

Znajdujesz się w: Strona główna > Studia dzienne > Przedmioty

Filozofia a nauki przyrodnicze

Kod przedmiotu: 26-FF-N-FE-S1-E5-FNP

przejdź do USOSweb

Kod Erasmus / ISCED: (brak danych) / (brak danych)
Nazwa przedmiotu: Filozofia a nauki przyrodnicze
Jednostka: Wydział Nauk Społecznych
Punkty ECTS i inne: 0 LUB 3.00 (w zależności od programu)
Język prowadzenia: (brak danych)
Rodzaj przedmiotu: obowiązkowe

Pełny opis: I - II. O charakterze metodologii nauki.
Przedmiot metodologii nauk. Wybrane przykłady stanowisk. Problem hermeneutyczny: określenie nauki (nauk),{ inaczej, wyodrębnienie nauki (nauk empirycznych ) z systemu kultury ( z Kultury) } a tradycje metodologiczne (tradycje w filozofii nauki). Relacja nauki (nauk) do innych fragmentów Kultury: wiedza potoczna, religie, etc. Problem początku, historycznego wyodrębnienia nauki [ z wiedzy przednaukowej]. Wzmianka o anarchizmie metodologicznym [Feyerabend].
Konsekwencje wspomnianych rozstrzygnięć: przykłady metodologicznych klasyfikacji typów nauk.
III. Elementy formalnej charakterystyki (i procedur) praktyki naukowej . A: definiowanie ( typy i formy definicji, błędy w definiowaniu). B: rodzaje pojęć i rodzaje twierdzeń ( ze szczególnym uwzględnieniem charakterystyki praw nauki), teorie.
IV. Pytanie o wiedzę ogólną w kontekście jednostkowych obserwacji: gromadzenie danych, tworzenie wiedzy ogólnej (i problem weryfikowania twierdzeń ogólnych). Procedury indukcyjne i spór o indukcję. Jeśli nie indukcja, to co? "Proces twórczy", formułowanie nowych 'koncepcji' [praw, teorii] - jako enigma? Przykłady zróżnicowanych odpowiedzi – K. Popper, P. Duhem, L. Fleck, T. Kuhn.
V. Krytycyzm. Mechanizmy kontroli empirycznej teorii (w tym, zagadnienie eksperymentu krzyżowego).
Klasyczny, nowożytny empiryzm. Rozwiązanie wyrafinowane w obrębie empiryzmu: francuski konwencjonalizm przełomu XIX i XX wieku. Regres - rozwiązanie Popperowskie „LON”( - falsyfikacja jako metoda kontroli, krytyki wiedzy empirycznej [ wersja społecznie funkcjonująca]).
Problem wyboru między konkurującymi teoriami naukowymi.
Kontrowersja naturalizm-nadnaturalizm na przykładzie sporu o tzw. teorię inteligentnego projektu.
VI. Problem prawdziwości teorii naukowych (- prawda, prawdo upodobnienie, „kłamstwo” praw fizyki).
Wyjaśnianie i przewidywanie. Typy wyjaśniania naukowego ( z eksponowaniem modelu nomologiczno-dedukcyjnego).
VII. Kontrowersja realizm - instrumentalizm. Dodatek: pytanie o motywy działalności naukowej; krótko o determinantach rozwoju nauki.
Programy unifikacji ( i redukcji) wiedzy naukowej. Teza o niewspółmierności niektórych teorii naukowych.
Literatura
Z uwagi na zróżnicowaną problematykę kursu nie mogę wskazać jednego opracowania, które miałoby status
podręcznika, podstawowego podręcznika. Wiele kwestii prezentowanych jest w:
A. Grobler Metodologia nauk, Kraków 2006
Filozofia a nauka. Zarys encyklopedyczny, Ossolineum, Wrocław 1987
E. Nagel Struktura nauki, Warszawa 1971
Literatura: Lektury na ćwiczenia:
(I) J. Woleński “Kontrowersje metametodologiczne” [w:] Podstawy naukoznawstwa /red./ R. Mierzejewski, Wrocław 1988, s. 55 – 67
(II) Hasło “metodologia nauk” /A. Siemianowski / [w:] Filozofia a nauka. Zarys encyklopedyczny, Ossolineum, Wrocław 1987, s.357 - 365
(III) „prawo naukowe i prawidłowość” hasło [autor hasła J. Such] w: Filozofia a nauka. Zarys encyklopedyczny, Ossolineum, Wrocław 1987, s. 519; 522-523; oraz : S. Nowak, Metodologia badań społecznych, Warszawa 1985 [i późniejsze wydania], R.IV,paragraf 2 [ w wyd . z 1985 to s. 206- 210]
(IV) R. Wójcicki Wykłady z metodologii nauk, Wrocław 1977, R. 4 . [[Uwaga, tylko to wydanie! Jest wiele egz. w bibliotece przy Koszarowej ! ]] ( zwłaszcza s. 63 – 72, resztę przejrzeć ….)
(V) ) P. Duhem „Kilka refleksji na temat fizyki eksperymentalnej” Cz. I., [w:] Filozofia nauki francuskiego konwencjonalizmu. Wybór tekstów, (red. K. Szlachcic), Wrocław 1994, s.17 - 40.
(VI) ) P. Duhem „Kilka refleksji na temat fizyki eksperymentalnej” Cz. II., [w:] Filozofia nauki francuskiego konwencjonalizmu. Wybór tekstów, (red. K. Szlachcic), Wrocław 1994, s. 40 - 52.
(VII) L. Fleck Powstanie i rozwój faktu naukowego, Lublin 1986, s. 115 – 128; [ tekst ten jest przedrukowany w wydanym ostatnio tomie: L. Fleck Pisma z psychosocjologii poznania naukowego (red. Z. Cackowski, S. Symotiuk); s. 107 - 120].
(VIII) Sprawdzian. + K. R. Popper Wiedza obiektywna, Warszawa 2002, R.1 „ Wiedza hipotetyczna: moje rozwiązanie problemu indukcji” , s. 9 – 46, uwaga, dyskusja pierwszej połowy tekstu.
(IX) (kontynuacja = druga połowa; + próba oceny całości tekstu Poppera:) K. R. Popper Wiedza obiektywna, Warszawa 2002, R.1 „ Wiedza hipotetyczna: moje rozwiązanie problemu indukcji” , s. 9 – 46
(X) S. Amsterdamski Między historią a metodą, PIW, Warszawa 1983, s. 184 – 197.
(XI) D. Sagan Metodologiczno-filozoficzne aspekty teorii inteligentnego projektu, Zielona Góra 2015; R.3, paragraf 2.A. „Pogwałcenie zasady naturalizmu metodologicznego”, s. 235-269. Uwaga 1, dyskutujemy pierwszą część tekstu, mniej więcej do s. 248 [ z małymi wycieczkami do takich np. zagadnień jak „problem nieredukowalnej złożoności”]. Uwaga, Autor udostępnił tekst książki (PDF) pod adresem:
http://www.nauka-a-religia.uz.zgora.pl/index.php/pl/przedruki/15-przedruki/889-pr-art-141
(XII) (kontynuacja zajęć nr XII = druga połowa fragmentu, mniej więcej od s. 248 do 269; + próba oceny całości tekstu.
(XIII) P. Feyerabend Jak być dobrym empirystą?, PWN, Warszawa, s. 152 – 161.
(XIV) Sprawdzian 2. + A. Grobler “Prawda..” [w:] “Znak” nr 496 ( wrzesień 1996), s.4 – 8;
oraz K. Popper Droga do wiedzy. Domysły i refutacje, PWN, Warszawa 1999, s. 389 – 394.
(XV) Tekst nawiązujący do tematu, który wcześniej szczególnie zainteresował Państwa. Jeśli nie będzie wskazania z Waszej strony to skomentujemy: A. Sokal, J. Bricmont Modne bzdury, Prószyński, Warszawa 2004, s. 15 – 29. Wpis zaliczenia

Zajęcia w cyklu "Semestr zimowy 2014/15" (zakończony)

Okres: 2014-10-01 - 2015-02-04
Typ zajęć: Konwersatorium, 30 godzin
Koordynatorzy: Krzysztof Szlachcic
Prowadzący grup: Krzysztof Szlachcic
Lista studentów: (nie masz dostępu)
Zaliczenie: Zaliczenie na ocenę
Opisy przedmiotów są chronione prawem autorskim.
Właścicielem praw autorskich jest Uniwersytet Wrocławski.